Blog

Căn bệnh “để mai tính” và phương pháp Kaizen của người Nhật – Bí quyết giúp vượt qua sự trì hoãn

Đọc xong bài này thấy hợp với mình lắm, tâm đắc lắm, ưng ý lắm. Cũng muốn nghiên cứu để khắc phục nhưng đọc xong lại nghĩ, thôi note lại đây, từ từ nghiên cứu.

Nói chung cái bệnh này rất khó chữa 🙂

Dù sao thì cũng lưu lại để còn có cái nhắc nhở bản thân.

Sự trì hoãn hay tên gọi phổ biến hơn: căn bệnh “lười biếng”.

Đây là căn bệnh mà bất kì ai cũng gặp. Ngay cả những người thành công nhất, đó cũng không phải là một ngoại lệ. Là bởi vì, về mặt tâm lý, bộ não con người có một cơ chế hết sức đặc biệt, đó là cơ chế tiết kiệm năng lượng. Tức là nó sẽ luôn luôn ưu tiên những việc gì tốn ít năng lượng nhất, đơn giản, dễ dàng và ngại việc phức tạp. Về mặt khoa học, bộ não chỉ nặng khoảng 1,2 – 1,5 kg, bằng khoảng 2-3% so với khối lượng cơ thể, tuy nhiên lượng oxy não bộ cần dùng chiếm từ 20-30% toàn bộ lượng oxy cung cấp cho cơ thể. Cho nên, nếu một ai sinh ra, và mắc căn bệnh “lười”, thì đó là một người hoàn toàn bình thường.

TỪ BỆNH LƯỜI DẪN ĐẾN CĂN BỆNH ĐỂ MAI TÍNH

Buổi tối ngồi vào bàn học, hoặc ngồi vào bàn làm việc, mặc dù là có việc quan trọng cần phải làm, nhưng khi cơ thể mệt mỏi (do não bộ phát ra tín hiệu theo đúng cơ chế tiết kiệm năng lượng), thế là trong đầu chúng ta xuất hiện ý nghĩ: thôi giờ mệt quá, phải nghỉ ngơi xíu, để mai làm cũng được mà.

Khi chúng ta hào hứng và quyết tâm cho kế hoạch giảm cân, được mấy hôm bạn rủ đi sinh nhật, đồng nghiệp rủ đi ăn liên hoan, bản thân lại tự dặn lòng, thôi mình chỉ ăn nốt hôm nay thôi, kể từ mai mình sẽ nghiêm khắc với bản thân mình.

Là sinh viên hay người mới đi làm, không khó để nhận ra khẩu hiệu: giới trẻ Việt còn yếu kém ngoại ngữ lắm, cho nên là thế hệ tương lai, thì phải đầu tư vào ngoại ngữ. Học được mấy ngày, khó quá, thôi cho mình chơi nốt hôm nay, rồi mai mình sẽ học.

Cũng nhiều lần muốn tiết kiệm chi tiêu, quyết tâm làm giàu, tự nhủ lòng mình sẽ không tiêu xài hoang phí. Nhưng tiết kiệm được một thời gian, thấy bản thân mệt mỏi quá, não bộ lại suy nghĩ, thôi phải cho phép bản thân tận hưởng nốt hôm nay, kể từ mai mình sẽ lại thắt lưng buộc bụng để làm giàu.

Ai cũng biết tập thể dục là tốt cho sức khỏe. Khoa học chỉ ra rằng không tập thể dục mức độ nguy hiểm tương đương với việc bạn hút thuốc lá. Thế là mình cũng nỗ lực đến phòng tập, không thì cũng phải đầu tư đôi giày, chạy bộ, đạp xe, bơi lội. Được mấy ngày mệt quá, nản quá, lại tự nhủ thôi hôm nay cho cơ thể mình nghỉ ngơi xíu, để mai mình sẽ lại bắt đầu lại từ đầu.

Một tuần có 7 ngày, trong tất cả các thứ, từ thứ hai, thứ ba, .. cho đến thứ sáu, thứ bảy và chủ nhật lại chẳng có thứ nào gọi là “thứ mai” cả. Thông điệp, sống là sống cả đời, nốt hôm nay thôi (cho việc chơi, lãng phí, lười tập thể dục, lười học, lười làm,…) có sao đâu dần dần trở thành một thói quen trong tâm trí. Hãy nghĩ về một điều bạn đã từng rất rât muốn làm cho bản thân mình, và tự hỏi lần cuối cùng mình làm nó là bao giờ? Chẳng hạn như tập thể dục, học ngoại ngữ, ăn uống đúng chế độ, thăm hỏi người thân, chăm sóc bản thân, đọc sách,… Nếu như lần cuối cùng bạn làm điều đó, mà không phải là ngày hôm qua, hoặc gần đây thôi, thì có lẽ giờ đây là lúc mà bạn cần một sự thay đổi.

PHƯƠNG PHÁP KAIZEN CỦA NGƯỜI NHẬT VÀ BÍ QUYẾT ĐỂ VƯỢT QUA SỰ TRÌ HOÃN

Được sáng tạo bởi người Nhật Bản, Kaizen là viết tắt của hai từ Kai (Thay đổi) và Zen (Thông thái),

Kaizen nghĩa là thay đổi liên tục để tốt đẹp hơn. Kaizen là thuật ngữ không quá xa lạ với nhiều người, và thường được ứng dụng nhiều trong năng suất lao động, làm việc. Tuy nhiên, bài viết này Edward sẽ nhìn ở góc độ tâm lý và những ứng dụng trong tâm lý để thay đổi hành vi con người thì phương pháp Kaizen lại là một phương pháp rất hay bởi lẽ, nó giúp chúng ta dễ dàng đánh bại cơ chế “tiết kiệm năng lượng” của não bộ, tức giúp tất cả mọi người, vượt qua được căn bệnh lười.

Hiểu đơn giản, phương pháp Kaizen như sau, đó là bạn làm điều mà bạn cảm thấy quan trọng với bản thân, trong thời gian rất ngắn, và làm nó liên tục, đều đặn hàng ngày. Nguyên tắc tối quan trọng của phương pháp Kaizen đó là phải làm một việc đủ dễ, đủ đơn giản, không cần phải suy nghĩ, và sau đó là liên tục liên tục làm hàng ngày. Từ đó, căn bệnh trì hoãn, hay bệnh lười bị đánh bại hoàn toàn.

Nếu muốn duy trì thói quen đọc sách, thay vì phát nản với cả cuốn sách dày cộp, mỗi lần đọc, bạn chỉ đọc 1 trang sách, nếu một trang sách vẫn quá khó, hãy chỉ đọc nửa trang, hoặc thậm chí một đoạn ngắn.

Nếu muốn tập thể dục và bạn không có đủ động lực để tập hẳn 30 phút hay 1 tiếng, hoặc đến phòng gym, không sao cả, hãy tập thể dục trong 1 phút. Sau mỗi 1 tiếng làm việc, hãy đứng lên vận động 1 phút. Với các bạn nam, sau mỗi tiếng làm việc, hãy hít đất 5 cái, hoặc gập bụng 3 cái.

Nếu bạn không còn đủ sức mạnh để học ngoại ngữ, hãy học ngoại ngữ 5 phút mỗi ngày. Chẳng hạn như xem một nửa bài TED talk, đọc một bài đọc ngắn, đọc một mẩu truyện ngắn, chỉ 5 phút thôi, vậy là đủ rồi.

Nếu bạn rất muốn dành tình cảm và gắn kết các mối quan hệ, thay vì có thể hẹn gặp được người thân, bạn bè, rất khó xếp lịch, và đôi khi có thể là tốn kém chi phí, đơn giản, có thể nhắn một tin nhắn quan tâm, hoặc viết một thiệp ngắn gọn để gửi tặng, sẽ dễ dàng hơn rất nhiều.

Nếu bạn muốn rèn luyện thói quen thiền định, thay vì không thể ngồi thiền hàng giờ như các thiền sinh lâu năm, bạn có thể ngồi thiền 3-5 phút buổi sáng sau khi thức dậy và buổi tối trước khi đi ngủ.

Cốt lõi của phương pháp này nằm ở chỗ, sau mỗi lần làm như vậy, bạn thay đổi chưa nhiều, nhưng sự duy trì và lặp đi lặp lại sau đó, mới chính là yếu tố tạo nên sự khác biệt.

Ngay cả khi mỗi ngày bạn chỉ tập thể dục được 5 phút, nhưng duy trì đều đặn một năm 365 ngày thì bạn cũng dành ra được 1825 phút tập thể dục, còn hơn là được vài hôm đến phòng gym rồi cả 6 tháng trời không tập thể dục.

Nếu mỗi ngày bạn chỉ dành ra 5 phút để đọc sách, thì một năm bạn cũng có thể đọc được vài quyển sách, còn hơn là cả năm chẳng bao giờ đọc được cuốn sách nào. Tuy nhiên, mọi thứ lại không chỉ là như vậy.

Mấu chốt của nguyên tắc tâm lý khiến chúng ta lười là do cơ chế tiết kiệm năng lượng của não bộ.

Bộ não thích làm những gì nó quen, vì những thứ đó nó không mất năng lượng. Ví dụ như việc đi xe máy, bản chất nó là một việc rất tốn năng lượng (hãy nhớ lần đầu bạn đi). Chân bạn truyền tín hiệu vào số (xe số), chân kia bạn đạp phanh, tay bạn nắm cần lái, đầu óc bạn tập trung nhìn đường, mỗi cung đường bạn đều phải lo lắng xử lí. Nhưng khi quen rồi, bạn có thể đi xe máy dễ dàng, đôi khi không nhìn đường, vừa đi vừa nói chuyện, chả hiểu sao một lúc đã về đến nhà mình.

Khi một thói quen, một hành vi được lặp đi lặp lại nhiều, thì bộ não quen với nó, và khi đã quen rồi thì bộ não sẽ không thể thiếu nó, giống như oxy, không khí vậy. Cho nên, khi đó những việc vốn dĩ trước đây chúng ta không thích thì bây giờ chúng ta lại rất thích, và khi quen rồi thì cũng tự nhiên chúng ta sẽ tăng thời gian dành cho hoạt động đó lên. Chẳng hạn sau 3 tháng rèn thói quen mỗi ngày chỉ đọc sách 5 phút, bạn ngồi vào bàn đọc sách, tự nhủ chỉ 5 phút thôi, một lúc sau nhìn đi nhìn lại đã thấy rằng mình đọc cả tiếng đồng hồ. Bạn tự nhủ mỗi ngày chỉ học ngoại ngữ 5 phút, khi quen rồi, vừa ngồi vào lúc, lúc sau đã thấy mình ngồi đọc cả nửa tiếng trời,.. Tương tự như vậy với tất cả các thói quen khác.

Khi phần lớn thời gian của chúng ta, được dành cho những việc có giá trị, hữu ích, là việc chúng ta muốn làm, thì điều đó chẳng phải rất tuyệt vời sao?

____________________________

Nguồn bài viết

May 15, 2017
‘Mệnh’ là cái cớ của kẻ thất bại, ‘vận’ là lời khiêm tốn của người thành công

‘Mệnh’ là cái cớ của kẻ thất bại, ‘vận’ là lời khiêm tốn của người thành công
Làm người, chỉ số IQ cao hay thấp cũng không sao, chỉ số EQ thế nào cũng không thành vấn đề, nói thẳng ra, bạn có thể không thông minh, cũng có thể không giỏi về giao tiếp xã hội, nhưng nhất định phải bản lĩnh.

Làm người có khí phách lớn, thì sẽ có thành công lớn. Bởi vì ý chí, mới là tiêu chuẩn của người thành công.
Nếu chỉ một chút trở ngại đã khiến bạn quỵ ngã,
Nếu chỉ một hai lời nói xấu cũng làm bạn tức giận,
Nếu hơi một chút là đã ghét, căm hận người khác,
Vậy thì bản lĩnh của bạn thật quá nhỏ…

Hãy ghi nhớ một câu nói: Càng cố gắng càng gặp may.
Bỏ nóng nảy, bỏ lười biếng, làm trống rỗng phần não không cưỡng nổi quyến rũ, mở to đôi mắt dễ bị mọi thứ lôi cuốn.
Tĩnh tâm để làm tốt việc bạn cần làm, nỗ lực hết mình để đạt được mục tiêu. Khi bạn thật sự cố gắng, bạn sẽ phát hiện rằng mình xuất sắc hơn so với tưởng tượng rất nhiều.

Trên đời này ngoại trừ việc sinh tử, thì các việc khác đều là chuyện nhỏ. Bất kể bạn gặp chuyện phiền não gì, đều không nên làm khó dễ cho chính mình.
Bất luận hôm nay xảy ra chuyện tồi tệ gì, thì cũng đừng bao giờ thất vọng về cuộc sống, bởi vì vẫn còn có ngày mai.
Điều tuyệt diệu chỉ chờ đợi những người đang tiến về phía trước
Người có mục tiêu đang chạy băng băng, người không có mục tiêu đang lạc lối, bởi vì họ không biết phải đi đâu!

Người có mục tiêu đang cảm ơn, người không có mục tiêu đang oán trách, bởi vì họ cho rằng cả thế giới đều nợ họ!
Người có mục tiêu ngủ không được, người không có mục tiêu ngủ không dậy, bởi vì không biết thức dậy rồi sẽ làm gì!

Lúc cảm thấy khổ não chính là lúc bản thân vỡ lẽ ra rằng: Dễ đi thì chính là đường xuống dốc! Đang trong chịu đựng là vì bạn đang đi lên dốc, đi qua rồi, bạn nhất định sẽ có tiến bộ.

Nếu bạn đang oán trách vận mệnh không chiếu cố, vậy thì hãy ghi nhớ: “Mệnh, là cái cớ của người thất bại; Vận, là lời nói khiêm tốn của người thành công”.
Mặc dù mệnh là do thiên định, nhưng thiên định không có nghĩa là để mặc mọi thứ ra sao thì ra, càng không phải để oán trách, bởi đó chỉ là một kiểu biểu hiện của nhu nhược; nỗ lực hết mình mới là thái độ cần có của cuộc đời!

–Sưu tầm

March 16, 2017
Thấy mình vẫn sống. Thấy đời vẫn thực

Những câu chuyện cuộc đời trôi qua rất chậm, hoặc nhanh. Dù thế nào cũng nên ghi chép lại, để sau này lúc già nua tóc bạc da mồi trí nhớ yếu vẫn còn có thứ mà hồi tưởng. Con người không thể không có dĩ vãng

Hóa ra chúng ta đã từng nghĩ, từng yêu, từng cười, từng khóc, từng dũng cảm, từng sợ hãi, từng chiến thắng, từng bỏ cuộc… và từng mơ như thế đó!

Những tháng ngày tuổi trẻ sẽ vơi dần đi, chúng ta rồi cũng bớt và thôi tưởng tượng, bùi ngùi hay ao ước.

Nếu được hỏi đây có phải là những ngày nhẹ nhàng nhất của cuộc đời không? Xin trả lời là có. Khi bạn có thể ngồi lặng yên nghe một bản nhạc không lời từ đầu tới cuối. Và cảm thấy mình vẫn còn rung cảm được, vẫn còn động đậy được. Vẫn còn rùng mình khi nhìn thấy một bức hình đẹp, hay ứa nước mắt khi xem một đoạn phim tái hiện cảnh chia phôi.

Thấy mình vẫn sống. Thấy đời vẫn thực. Vậy là đủ

February 17, 2017
Những hài nhi bị đánh tráo [P3]: Tìm mẹ

Đôi vợ chồng người Anh dắt đứa bé gái mắt đen, da vàng chừng 5 tuổi bụ bẫm, kháu khỉnh gõ cửa công ty thám tử. Họ không sinh được con. Đứa trẻ người Việt Nam này được họ nhận làm con nuôi từ năm 2001 tại Trung tâm Bảo trợ xã hội TP.HCM khi cháu được 12 tháng tuổi. Nay họ muốn tìm mẹ đẻ của đứa bé

Họ không muốn nó sau này là kẻ vong thân, không muốn nó “tật nguyền” về máu mủ, nguồn cội. Manh mối của mẹ cháu bé chỉ có một dòng chữ: Nguyễn Thị Hồng, 24 tuổi, trú tại xã…, huyện…, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Đây là lời khai không đối chứng của một cô gái sinh con ngoài giá thú đã bỏ trốn khi chưa kịp cho con bú một lần.

Thám tử Kiên cầm điện thoại gọi số 1080 Vũng Tàu, điện thoại viên cho biết huyện không có xã nào tên là…. 50% mẹ cháu bé là dân tỉnh khác đến đây sinh con và đã bỏ đi. Thêm nữa nếu có gặp được cô ta thì 80% cô ấy đã có gia đình. Điều này đồng nghĩa với việc cô ta sẽ khó thừa nhận đứa trẻ này là con mình. Đây là tâm lý, văn hóa của người VN. Thân chủ chấp nhận rủi ro.

Bốn thám tử Mạnh, Dũng, Kiên, Hòa nhận nhiệm vụ và khăn gói vào miền Nam cùng dòng địa chỉ có một nửa thông tin là không thật.

Tìm một địa chỉ giả

Địa chỉ đầu tiên của các thám tử là Trung tâm Bảo trợ xã hội TP.HCM. Trung tâm cho biết ngày, tháng, năm này họ được bệnh viện tỉnh báo có cô bé một ngày tuổi bị mẹ bỏ rơi. Trung tâm cho người đến nhận. Hồ sơ chép lại từ sổ nhập viện mà mẹ cháu bé khai: tên, địa chỉ. Người này đi một mình và không xuất trình bất cứ giấy tờ gì.

Đến bệnh viện tỉnh, các thám tử được biết chuyện hoang thai, lén lút sinh một mình và khai tên, địa chỉ giả là rất bình thường. Bệnh viện chỉ có trách nhiệm giúp đỡ họ chứ không thể yêu cầu chứng thực nhân thân. Năm năm qua, mỗi ngày bệnh viện tiếp hàng trăm bệnh nhân và ai cũng có hoàn cảnh đặc biệt cả nên không thể nhớ nổi người đàn bà này. Phương thức lưu hồ sơ bệnh nhân chủ yếu cũng dựa trên kê khai và sự tự nguyện của họ.

Manh mối duy nhất còn lại là dòng địa chỉ giả kia. Là một cô gái trẻ, gặp nạn và đơn độc thì tâm lý không thể ổn định để nghĩ sâu đến mức tự bịa ra một địa danh. Tên huyện là có thật. Vậy thường là cô gái này có liên quan đến huyện đó. Phần nhiều là cô ta có sống ở đó. Tên xã không có thật nhưng có thể cô gái đã ghép bừa một xã nào đó vào địa chỉ của mình. Đi hỏi một số người, thám tử Kiên được biết xã G từng có thật ở huyện K nhưng đã được xóa tên và ghép địa bàn vào hai xã kế bên là E và S.

Rời phòng trọ ở bến xe, bốn thám tử chia nhau xuống hai xã trong các vai: tìm người nhà và kiếm việc làm.

Những cô gái trong ấp mới

Tiêu chí tìm người là các cô gái tên Hằng, Hồng, Hường, độ tuổi 28-31, cách đây năm năm có thai ngoài giá thú. Các thám tử chủ yếu dò hỏi qua những thanh niên cùng lứa, những phụ nữ thóc mách. Hỏi tế nhị, đan xen vào những câu chuyện tầm phào ngoài quán, bên bàn nhậu.

Hai xã có bảy ấp thì năm ấp là người bản xứ. Dân bản xứ hỏi một người cả ấp cùng biết. Trong 13 cô gái thuộc năm ấp này có thai trong thời gian đó thì tất cả đều có chồng hoặc vẫn đang nuôi con. Hai ấp còn lại mới thành lập từ ngày dân di cư tụ tập.

Ở đây có năm cô gái. Một người có con 5 tuổi, các thám tử loại khỏi diện nghi vấn vì không thể sinh hai lần trong một năm. Bốn người còn lại: một chưa chồng, chưa yêu; một đang yêu; một có con 7 tuổi và cuối cùng là một cô mới lấy chồng và đang có bầu. Ấp của bốn cô này dân mới cũ lẫn lộn, cuộc sống riêng lẻ và chủ yếu đi làm xa. Không có mối quan hệ họ hàng hay quê hương nên không ai nắm tường tận lai lịch người khác.

Các thám tử đành xoay từ hướng hỏi dò sang chiêu thức gặp trực diện. Tiếp cận đối tượng, các thám tử nói có đôi vợ chồng ở Sài Gòn nhận con nuôi. Nay ai tìm được mẹ nó sẽ được trọng thưởng. Ba cô chung thái độ hăng hái, hỏi rất kỹ: cô gái đó tên gì, sinh ngày nào, quê ở đâu, làm nghề gì? Họ ghi địa chỉ liên hệ và lập tức đi tìm. Duy cô gái tên Hoa có thái độ khác thường…

Cuộc chiến của người mẹ

Hoa người Nghệ An, lấy chồng năm 2002 nay đang có bầu. Chồng đang chạy xe thuê. Hoa ở nhà bán hàng nước, tạp hóa. Sau vài lần ra mua hàng, phóng khoáng, vui tính, thám tử Kiên bắt quen cô chủ Hoa. Khi Kiên nói có người treo thưởng nhờ tìm giúp mẹ một đứa trẻ ngoài giá thú thì Hoa hơi biến sắc.

Khác mọi người, cô không hỏi kỹ vào các chi tiết để tìm người mà chủ yếu hỏi về tình hình sức khỏe đứa bé và gia cảnh nhà cha mẹ nuôi. Kiên chờ lúc anh chồng về, hỏi to câu chuyện thì Hoa hốt hoảng, muốn gạt đi và đứng phắt dậy. Những lần sau qua mua hàng, Kiên không hề nói gì đến chuyện đứa bé thì Hoa lân la hỏi thêm.

Khi câu chuyện đi hơi xa, Hoa không dám hỏi nữa thì Kiên lại nói đã có người ở ấp khác tìm được mẹ cháu rồi. Không kìm được, Hoa hỏi ngay liệu có đúng không? Trực giác mách bảo Kiên đây đúng là người cần tìm.

Nhưng để chắc chắn hơn, Kiên thử: “Tôi sắp về Sài Gòn nhưng tôi biết chị đã biết mẹ đứa bé ở đâu hoặc chị là người nhà cô ấy. Nay tôi chỉ gửi chị 5 triệu. Một nửa dành cho chị. Nửa kia nhờ chị chuyển đến mẹ cháu bé cho gia đình người ta bớt áy náy”. Hoa khăng khăng không nhận và nói cho dù có biết mẹ đứa trẻ thì cũng không thể nhận nhau lúc này (?).

Sau lần này Hoa chột dạ và tỏ ra bình thản, dửng dưng trước Kiên. Cô không nói về chuyện đứa trẻ nữa. Kiên tạm lui tìm những người quen biết Hoa từ những năm trước. Họ cho hay: mới vào đây Hoa có một người đàn ông theo đuổi. Cô nói không có cảm tình và bỏ đi làm ở tỉnh khác 5-6 tháng thì quay lại nói làm vất vả, lương thấp nên thôi. Thời điểm đó trùng vào dịp đứa bé kia đang trong thai.

Chọn ngày chồng Hoa về quê, Kiên gặp Hoa nói:

– Tôi biết cô là mẹ đứa bé. Tôi biết cả cha đứa bé tên là gì, quen cô trong trường hợp nào. Tôi đã đến nơi cô nói là đi làm nhưng thật ra không phải mà cô đi giấu bụng chửa. Bây giờ cô đã có một gia đình hạnh phúc. Chồng cô và đứa bé trong bụng cô vô tội. Bản thân cô cũng bị lừa gạt. Tôi thề sẽ bảo vệ hạnh phúc đó. Nhưng cô phải khẳng định có phải cô là mẹ đứa bé đó không để tôi biết và nói với con cô, với bố mẹ nuôi của nó cô là người tử tế, đang có cuộc sống tốt để họ yên tâm. Tôi sẽ không cho họ địa chỉ của cô nếu cô chưa muốn.

Hoa bật khóc. Cô gọi đứa con chưa có tên riêng trong tiếng nấc nghẹn ngào. Nó là con cô nhưng cô không thể nhận nó lúc này.

Kiên thở phào, lén tắt máy ghi âm và đưa tờ giấy ghi địa chỉ văn phòng Công ty điều tra & bảo vệ V cho Hoa. Đây là chiếc cầu nối tình mẫu tử. Khi nào cuộc đời mưa thuận gió hòa, Hoa có thể tìm lại giọt máu của mình.

Sau khi tìm ra người mẹ phải trốn tránh con suốt cuộc đời chỉ vì một phút giây nông nổi, các thám tử lại giúp một người đàn bà bên kia trái đất phát hiện điều bí mật suốt 20 năm chồng mình che giấu. Những điều chưa thành thật ấy có tàn phá hạnh phúc của họ?

—HẾT—

Tác giả: Trâm Anh

November 3, 2016
Những hài nhi bị đánh tráo [P2]: Đối xử với sự thật

Gặp lại thân chủ định bụng là lần cuối cùng, Châu cố động viên xem họ có nhớ thêm được điều gì. Khi hỏi đến những người cùng sinh trong trạm xá hôm đó có trò chuyện hay mang đồ đạc gì thì chị Trang chỉ nhớ một sản phụ sinh cùng giờ với chị có nhắc đến từ “hàng Tre”.

Người ở phố cây phượng

Anh Bình nhớ mang máng biển số xe máy anh chồng chị kia là biển 31- Hà Nội. Lập tức Châu quay lại gặp bà Hường. Bà cho biết ngày mà có hai sản phụ vãng lai cùng đến chính bà là người giúp họ. Bà không nhớ tên tuổi, địa chỉ của ai và sinh trai, gái thế nào. Nhưng bà khẳng định 90% các sản phụ vãng lai ở đây đều là người Hà Nội. Ai không là người Hà Nội thì bà nhớ ngay…

Như vậy chỉ có một lần trong 20 năm qua có hai sản phụ vãng lai cùng sinh tại trạm xá và rất có thể chính là hôm chị Trang cùng vợ ông nhà có cây phượng trước cửa. Chị Trang nhớ thêm những sản phụ khác sinh cùng ngày nhưng đều là buổi sáng hoặc chiều. Chỉ có chị và người nhắc đến từ “hàng Tre” là sinh gần tối.

Châu nghĩ những người sinh con xong chắc chắn phải công khai ngay là trai hay gái. Điều này có nghĩa là sự nhầm lẫn chỉ có thể xảy ra giữa hai người sinh cùng giờ khi chưa ai biết con mình trai hay gái. Cặp đó có thể là chị Trang và sản phụ người Hà Nội kia. Câu chuyện còn lại chỉ là một cây phượng chẽ đôi trên con phố nào đó của Hà Nội.

Cách duy nhất có thể tìm cây phượng đó chính là… ra phố. Các thám tử chia năm nhóm, khoanh vùng theo bốn quận Ba Đình, Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng và Đống Đa. Sau ba ngày thì có bốn cây phượng được đưa vào nhóm “khả nghi”. Các thám tử tự sắm vai diễn để tìm cậu học sinh lớp 8 hoặc 9 tên Phượng nhà đối diện cây phượng.

Châu phụ trách cây phượng ở quận Đống Đa giống nguyên mẫu nhất. Cắp cặp, đeo kính, bút cài áo trắng như một thầy giáo, Châu gặp các em thiếu niên nhà gần đó hỏi cho gặp Phượng, học sinh lớp 8 trường B (một trường cấp II gần đó). Không vất vả lắm, Châu được chỉ đến ngôi nhà mặt phố nhìn thẳng ra cây phượng. Gõ cửa, rất may người mở cửa là một cậu học trò mảnh khảnh, hiền lành.

Nghe chừng chỉ có một mình cậu ở nhà, Châu nói: “Anh là cán bộ Đoàn đi lập hồ sơ cho những học sinh tham gia cuộc thi “Những người bạn cùng tên”. Lần thi này là tên Phượng. Anh qua trường, các thầy giới thiệu em. Anh tiện đường vào ghi tên và đăng ký cho em”. Phượng mở cửa. “Em sinh ở đâu nhỉ?”. “Hà Tây ạ!”. “Ơ sao lại Hà Tây?”. “Bố mẹ em về quê, đến Thường Tín thì đẻ em”. “Em sinh ngày…?”. “15-10-1990”…

Phượng cho biết bố làm cán bộ phường, mẹ bán hàng bánh kẹo, giải khát đối diện cổng chợ Ngã Tư Sở. Thế là đứa trẻ đáng nghi thất lạc 13 năm trước nay đã tìm ra.

Hạnh phúc và sự thật

Theo dõi một ngày, Châu biết địa điểm bán hàng của mẹ Phượng. Người cần tìm đã thấy nhưng làm sao xác minh rằng những đứa trẻ có bị đánh tráo?

Qua nhiều cân nhắc, cuối cùng Châu đưa ra phương án: hai gia đình kết thân, sau đó sẽ tế nhị đưa ra từng phần câu chuyện để dò thái độ đối phương và cách giải quyết phù hợp.
Đưa vợ chồng Bình – Trang đến thị sát cửa hàng mẹ Phượng là chị Hà.

Kịch bản được diễn: qua ba lần vào mua hàng khi chị Hà vắng khách, chị Trang gây ấn tượng bằng cách mua nhiều, không mặc cả và khá vui chuyện. Một hôm anh Bình chở chị Trang đi qua để chị vào chợ mua sắm, rồi đi thẳng. Mua hàng xong, chưa thấy chồng đón, chị Trang lại vào quán chị Hà đợi chồng.

Hai người nói đủ thứ chuyện. Hết chuyện chồng sang chuyện con. Vì cả hai có con cùng tuổi nên câu chuyện càng rôm rả. Chị Trang nói con chị được sinh dọc đường, trong trạm xá ở Hà Tây. Chị Hà ồ lên và hai người quấn quýt nhận ra 13 năm trước họ cùng hoàn cảnh. Cùng lúc anh Bình đi đến. Chị Trang hồ hởi giới thiệu với chồng người “bạn đẻ” năm xưa.

Qua thái độ của vợ chồng Hà – Dũng, Châu không thấy dấu hiệu gì của sự sợ hãi, cảnh giác hay trốn tránh. Tóm lại họ vô tư, hồn nhiên như không. Họ cũng chưa có cảm giác nhầm con như anh chị Bình – Trang. Chỉ có Bình – Trang khi gặp cháu Phượng thì mất bình tĩnh và khi về họ khăng khăng đó đúng là giọt máu dòng họ Lỗ.

Nỗi nghi hoặc hơn 10 năm chỉ có thể giải quyết triệt để và minh bạch bằng khoa học. Trước hết là thử máu Hồng và bố mẹ. Nếu không trùng sẽ nói thật với anh chị Dũng – Hà, hoặc sẽ tìm cách lấy mẫu ADN của Phượng.

Nhiều đêm Bình – Trang thức trắng nhìn con ngủ nhưng họ thấy mình không thể đối mặt với những tình huống khi lấy mẫu ADN. Châu nói: Dù con anh chị là Hồng hay Phượng thì cả hai đều đang có cuộc sống tốt đẹp. Chúng đang được hưởng những gì tốt nhất mà người lớn có thể đem lại. Nếu chúng biết câu chuyện này, dù là con ai đi nữa thì chắc chắn chúng cũng bị tổn thương. Đó là chưa kể đến những người là cha mẹ chúng khi phải đối mặt với những tác động khôn lường từ bản thân, đời sống và dư luận.

Điều dằn vặt trước đây là không biết con mình là ai trong hàng triệu đứa trẻ sinh năm 1990, nhưng nay đã biết chắc chỉ một trong hai đứa Hồng – Phượng. Trước đây không biết con mình sống ra sao, nay biết rõ từng bữa cơm chúng ăn gì, chúng học hành ra sao. Như vậy chuyện còn lại với anh chị Bình – Trang là tự biết hạnh phúc với những kết quả đó, tự biết giải quyết những dằn vặt trong mình.

Và sự thật về những đứa trẻ bị cuộc đời đánh tráo ấy, nếu cần sẽ được đề cập vào lúc hợp lý. Có thể là khi những đứa trẻ đã đủ trưởng thành, hoặc lúc những người cha, người mẹ sắp từ giã cuộc đời đầy bí ẩn và éo le này…

Kết thúc những chuyến đi dài dằng dặc theo nỗi nghi ngờ để tìm lại một hài nhi của 13 năm quá khứ, các thám tử lại đi tìm dấu vết của người đàn bà từ nhiều năm trước đã bỏ rơi con ngay khi nó vừa chào đời. Manh mối chỉ là một dòng địa chỉ không có thật…

(còn nữa…)

October 31, 2016
Những hài nhi bị đánh tráo [P1]: Chuyện ở trạm xá ven đường

13 năm qua, đứa trẻ vẫn lớn khôn cùng nỗi ám ảnh khủng khiếp trong lòng cha mẹ: nó không phải là con mình, nó đã bị một bàn tay vô hình đánh tráo lúc chào đời? Đứa bé ngày một trưởng thành, tình ruột thịt ngày càng sâu sắc nhưng nỗi nghi ngờ ngày một lớn. Và than ôi, dấu vết của sự thật cũng ngày một xa mờ!

Nỗi hoài nghi

Một người đàn ông gọi điện đến văn phòng công ty thám tử, dè dặt và cay đắng nói: “Đứa con đẻ của tôi hình như đã bị đánh tráo bằng đứa trẻ tôi đang nuôi…”. Nói thế rồi thôi.

Một năm sau hai vợ chồng ôm mối sầu tư, nghi hoặc khủng khiếp đến với các thám tử và hỏi: “Liệu có xác định được không?”. Sau lần đó họ cũng không quay lại. Thêm một năm nữa sống trong dằn vặt, giằng xé… Cho đến tận hôm nay, họ kể:

Ngày 15-10-1990 đôi vợ chồng Bình – Trang ngất ngây trong hạnh phúc sắp sinh con đầu lòng. Họ đưa nhau về quê nội để khoe họ hàng: thằng cu trưởng họ, đích tôn, “cái gậy của ông”… lùm lùm đây này. Đang ríu rít trên đường thì Trang kêu đau bụng, mặt vã mồ hôi. Linh tính cho Bình biết vợ anh sắp sinh con. Kêu xích lô, anh đưa vợ vào nơi gần nhất có thể sinh con. Đó là trạm xá của xã Y thuộc huyện Thường Tín, Hà Tây.

Làm thủ tục xong, để vợ ở lại trạm, Bình xách cặp lồng chạy ra quán mua thức ăn. Chân bước đi mà lòng người bố trẻ chỉ nghĩ đến lúc được ôm thằng cu con của mình. Thằng bé đã được đặt sẵn tên là Nam vì những bà mụ giàu kinh nghiệm gặp Trang đều nói đó là con trai.

Các bác sĩ khám thai cũng nói con trai. Người nhà quê đi xem bói càng khẳng định là thằng cu. Nhất là lúc nãy chị hộ sinh cũng nói: chắc chắn là con trai… Dòng họ Bình, trưởng họ hai đời độc đinh (chỉ sinh được một con trai). Từ lúc Trang có thai, Bình đã được ngồi ghế trưởng họ…

Về đến trạm xá, Bình được mọi người hân hoan chúc mừng: mẹ tròn con vuông! Lao vào phòng, Bình thấy vợ hôn mê nằm bên một hài nhi đỏ hỏn đang o e khóc. Chị hộ lý nói: “Bé cái mồm thôi chị ơi, để lớn lên còn dễ kén chồng”. Vợ Bình sinh con gái!

Nỗi buồn của vợ chồng Bình qua nhanh vì tiếng bi bô của bé Hồng. Bé Hồng lớn dần và anh chị thấy nó hình như ngày một không giống bố mẹ, cũng không giống bất cứ ai trong hai họ.

Họ anh Bình có 22 đứa trẻ nội ngoại thì không ai tóc xoăn như Hồng. Cặp mắt xếch rất ấn tượng của con gái họ Lỗ nhà anh thì Hồng không thừa hưởng. Rồi dáng đi, phom người, đến tính cách… càng lớn Hồng càng khác bố mẹ, họ hàng. Bệnh hắt hơi của họ nhà anh di truyền đến cả cháu ngoại tận miền Nam mà riêng Hồng thì mũi rất khỏe. Ông bà nội ngoại gần 70 tuổi vẫn đọc sách không dùng kính nhưng Hồng mới vào lớp 1 đã cận 3 điôp.

Căng thẳng quá, vợ chồng anh đi xem bói. Thầy bói nói thẳng rằng con anh chị đang ở xa, nhà anh chị có người lạ đến ở… Nỗi ám ảnh lớn dần và không ngừng cắn xé tâm can, vợ chồng Bình quyết định nhờ thám tử.

Đi tìm bà mụ

Thám tử Châu đặt một phòng trọ ở thị trấn huyện Thường Tín rồi phóng xe xuống trạm xá xã Y. Dừng chân tại một quán nước đối diện trạm xá có bà lão lưng còng bỏm bẻm nhai trầu. Sau vài ngày nghiên cứu địa bàn, Châu quyết định tiếp cận ông bảo vệ.

Chiều mưa khách vắng, bác bảo vệ lững thững ra quán “ăn” điếu thuốc lào. Anh thanh niên tươi tỉnh, xởi lởi bắt chuyện và mời bác “ăn” thêm chén rượu cùng nắm lạc rang. Châu nói: “Vợ chồng cháu từ miền Nam ra. Cháu đang xin việc ở huyện. Vợ cháu muốn xin việc vào trạm xá này. Nhờ bác chỉ đường…”.

Hỏi chuyện, Châu biết trạm xá hiện có năm cán bộ nhân viên. Người làm lâu nhất là bà Hường với 22 năm công tác, bốn người còn lại thời gian ở đây đều dưới 10 năm. Như vậy người duy nhất có thể có mặt khi Hồng chào đời là bà Hường.

Bà Hường quê gốc ở xã này, không có con hay cháu trạc tuổi Hồng. Bề ngoài bà là người phụ nữ nhân hậu, chân chất. Thông qua bác bảo vệ, Châu gặp bà. Lý do chính vẫn là xin việc cho vợ. Bà Hường không nhớ gì về những người vãng lai sinh con ở trạm xá này. Hồ sơ của trạm về những ca sinh chỉ ghi vắn tắt trong cuốn vở học sinh rồi cuối năm bỏ đi… Manh mối không có gì sáng sủa.

Châu quyết định sẽ ngửa bài với bà. Giả sử chuyện nhầm con có thật thì sẽ có hai trường hợp xảy ra khi Châu ngửa bài. Thứ nhất, nếu bà không chủ ý đánh tráo thì chắc chắn với tình cảm của mình, bà Hường sẽ giúp Châu. Thứ hai, nếu bà ta là thủ phạm thì cũng sẽ lộ thái độ. Châu nói: “Thật ra cháu có anh chị ruột sinh con ở đây vào ngày 15-10-1990 nhưng gia đình lo ngại trạm xá giao nhầm con…”.

Bà Hường rất ngạc nhiên và sốt sắng hỏi kỹ câu chuyện. Bà cho biết trước năm 1993 trạm xá có hai bà mụ thay nhau là bà và một đồng nghiệp tên Gấm. Bà Gấm góa chồng từ lâu và đã mất cách đây bốn năm. Bà Hường không nhớ ngày 15-10-1990 ai là người đỡ đẻ… Châu xác minh chuyện bà Gấm là có thật. Thái độ của bà Hường cũng rất trong sáng và câu chuyện lại đi vào ngõ cụt.

Cây phượng già chẽ nhánh

Lần thứ hai quay lại trạm xá với hy vọng vớt vát vận may, Châu lại vào quán nước bà còng. Nắng trưa đổ lửa xuống đồng làng. Quán nước lợp mái gianh vi vu bóng mát của một cây phượng xù xì cổ thụ đỏ rực như ngàn ngọn lửa. Cây phượng có hình thù rất đặc biệt: chẽ đôi thân nằm ngang như giàn cây phủ bóng xuống đường. Châu khen đẹp.

Bà lão nói: “Thế mà ngày xưa ông trưởng trạm định chặt đi vì sợ nó đổ, gây tai nạn. Ngày trước có ông khách Hà Nội, vợ đau đẻ dọc đường đưa vào đây nói: không ngờ đoán vợ đẻ con gái thì nay đẻ con trai. Con trai thì đặt tên là Phượng vì cây phượng này quá đẹp. Đối diện nhà ông ấy cũng có một cây phượng giống hệt thế”.

“Sao bà nhớ lâu thế?”. “Vì hôm ấy trạm này có hai bà qua đường vào đây đẻ nhờ. Xưa nay chẳng có bao giờ…”. Bà nói tiếp: “Trạm này gần quốc lộ 1 nên mỗi năm có 1- 2 người đi qua bất ngờ trở dạ dọc đường, ghé vào đẻ nhờ”. Nhưng một ngày có hai người như thế thì bà mới thấy một lần. “Lâu chưa bà?”. “Dễ hơn chục năm rồi”…

Câu chuyện vu vơ này vẫn được ghi vào nhật ký thám tử và báo cáo về công ty nhưng Châu không thật sự để tâm. Nhưng chính nó lại là cánh cửa của những bí ẩn sau này…

(còn nữa…)

October 29, 2016
Dốt mà không dám hỏi

Hồi mới bắt đầu triển khai Fsoft, có lần khách Tây sang dạy cho quân của tôi một công nghệ mới.

Sau cả buổi chiều vất vả dạy dỗ, tối đến khách hàng tâm sự: “Bọn tao không thể làm với chúng mày được. Quân của chúng mày dốt quá”. Tôi tức lắm hỏi lại: “Mày mới dạy một buổi sao biết quân tao dốt?”. “Thì dạy xong, tao hỏi có đứa nào có câu hỏi gì không? Không thấy thằng nào giơ tay. Chứng tỏ là chẳng thằng nào hiểu gì”.

Thế là chúng tôi mất béng cái hợp đồng đấy. Vì không ông nào dám giơ tay hỏi. Ngẫm nghĩ lại thấy khách hàng hoàn toàn có lý. Tưởng sau nhiều năm, giới trẻ sẽ tiến bộ lên, ai ngờ càng ngày càng tệ.

Đi dạy, mỗi khi hỏi: có ai muốn hỏi hoặc có ý kiến gì không, tôi thấy các sinh viên tự nhiên cắm đầu xuống hết. Mà không chỉ sinh viên mới lớn, quen ngoan ngoãn nghe lời. Cả các học viên trưởng thành hơn, tự tin hơn, đã đi làm, học các loại MBA, hay khoá lãnh đạo cao cấp cũng thế.

Nghĩ tiếc anh em bỏ thời gian, bỏ tiền đi học, tôi thường yêu cầu học viên có những vấn đề nào cần quan tâm thì đăng ký trước, để mình có thể điều chỉnh bài giảng. Vậy mà không ít lần tôi phát cáu: đến đây chẳng hát thì hò, chẳng phải con cò ngóng cổ lên nghe. Các anh chị không có câu hỏi gì, thì tốt nhất giải tán lớp, tôi cũng đỡ phải dạy, các anh chị có thể đi chơi giao lưu.

Khi Thomas Edison hỏi thầy giáo ở trường rằng liệu có thể cho âm thanh vào một cái hộp không, tất nhiên câu hỏi đó là một câu “hỏi ngu” tuyệt đối theo nhận định của xã hội lúc bấy giờ. Những câu hỏi “ngu” đến mức người ta đã đuổi học Edison kèm lời nhắn cho mẹ cậu bé rằng tốt nhất nên để trò Thomas đi chăn lợn thì hơn. Nhưng cuối cùng, những câu hỏi ngu của cậu bé ấy lại trở thành tiền đề thay đổi lịch sử công nghệ.

Khi Warren Buffett và Bill Gates, bây giờ là người giàu thứ nhất và thứ nhì nước Mỹ, gặp nhau lần đầu tiên vào ngày 4/7/1991, họ đã nói chuyện gì với nhau? Bàn chuyện mua một hòn đảo để nghỉ dưỡng hay siêu xe? Câu chuyện đã được kể lại nhiều lần: Lúc đầu, cả hai đều rất bối rối khi được hẹn gặp nhau, chẳng biết phải nói chuyện gì, với Buffett thì máy tính và rau bắp cải cũng giống nhau (đến giờ ông vẫn chưa có e-mail), còn Bill Gates thì than phiền với mẹ rằng: “Con biết nói chuyện gì với một người suốt ngày chơi cổ phiếu?”.

Cuối cùng, họ chỉ ngồi đó để đặt các câu hỏi cho nhau. Buffett ra sức hỏi Gates về các cổ phiếu công nghệ, vì ông thấy các công ty công nghệ “cứ ra đời rồi lại biến mất”. Gates lại hỏi Buffett về việc đầu tư vào truyền thông. Họ ngồi tâm sự ba giờ đồng hồ, rồi trở thành bạn bè thân thiết trong suốt 25 năm sau đó, cùng xây dựng quỹ từ thiện lớn nhất thế giới, chỉ vì ấn tượng của Bill Gates ngày hôm đó: “Ông già đó đặt các câu hỏi rất hay”. Vấn đề là câu hỏi. Các tỷ phú cũng không giấu rằng họ có cái cần phải học, phải… hỏi ngu.

Tại sao lớp trẻ tự nhiên lại ì ra như vậy? Có lẽ các bạn ấy không biết rằng, hỏi ngu cũng là cách để trưởng thành. Liệu có phải là phương pháp giáo dục của chúng ta, từ nhà trường đến gia đình, đã triệt tiêu đi khả năng đặt câu hỏi của những đứa trẻ? Ở nhà trường thì đọc chép, ở gia đình thì mặc định việc truyền đạt kiến thức là của trường lớp (và các bậc phụ huynh thì cũng trưởng thành dưới mái trường đọc – chép). Văn hoá hỏi lại những điều thắc mắc không được khuyến khích.

Tôi không dám nghĩ đến việc một người yêu các câu hỏi như Bill Gates mà đến dạy cho các lãnh đạo tương lai ở nước ta, thì ông sẽ lịch sự nhận xét gì?

Nguyễn Thành Nam

Nguồn:

http://vnexpress.net/tin-tuc/goc-nhin/dot-ma-khong-dam-hoi-3436513.html?utm_source=home&utm_medium=box_gocnhin_home&utm_campaign=boxtracking

July 15, 2016
Mùa ảnh

Mùa này mùa hè.

Ban ngày nắng vàng, biển xanh, bầu trời xanh ngắt. Ban đêm mây trời trong vắt. Đèn đêm lấp lánh khắp phố. Rất lý tưởng với những người thích chụp ảnh.

Thỉnh thoảng lang thang khắp phố, gặp rất nhiều cặp đôi, nhóm bạn chụp ảnh cho nhau.

Nhớ ngày xưa mình cũng thế. Cũng ôm máy ảnh xoay xoay vặn vặn, chạy dọc chạy ngang như thằng dở hơi chỉ để mong có được tấm ảnh đẹp. Ngày đó quan niệm chụp ảnh là cứ phải máy xịn, máy khủng. Ánh sáng phải đẹp. Ban đêm thiếu sáng, thiết bị phải khủng mới được. Hễ thấy ai chụp ảnh bằng điện thoại là thầm nghĩ:

“đúng là không biết gì về nhiếp ảnh. Điện thoại sao mà chụp”.

Cho đến một ngày

Cũng những con đường, con phố ngang qua mọi lần, mình sống chậm ở một góc ven đường ngắm nhìn mọi người chụp ảnh. Có cặp đôi đang chụp ảnh cho nhau. Bạn trai chụp cho bạn gái, bạn gái chụp cho bạn trai. Rồi cả hai ôm nhau cùng chụp. Họ cứ nói, cứ cười, cứ chụp rồi lại chụm đầu vào xem ảnh, rồi lại nói, lại cười.

Nhìn khuôn mặt họ rạng ngời, mình đoán họ đang hạnh phúc. Không phải vì sáng tác được ảnh đẹp mà họ hạnh phúc với niềm vui khi thấy hình ảnh của người thương qua ánh mắt của nhau.

Rồi mình thay đổi hẳn suy nghĩ về chụp ảnh.

Chụp ảnh chẳng phải điều gì là to tát. Chẳng phải là thú chơi xa xỉ. Và càng chẳng phải cần thiết bị đắt tiền.

Chụp bằng gì cũng được. Chụp lúc nào cũng được. Miễn sao người chụp và người dược chụp cảm thấy hạnh phúc là đủ.

Vậy thôi.

July 9, 2015
Nghèo khó là một cơ hội tuyệt vời. Giàu có là một thách thức.

Các bạn trẻ hãy đọc, dù chỉ 1 lần…

1. Ở công ty anh bạn thân của Tony có 2 thế hệ nhân viên.

Một là do người quen gửi vô, toàn đoạt giải nhất giải nhì ngáo ngơ toàn quốc dù tốt nghiệp ĐH cả. Anh đào tạo xong, đủ năng lực ở lại làm việc. Hai là thế hệ mới, tức các bạn trẻ tự search thông tin tuyển dụng anh đăng trên mạng và đến làm kiểm tra chỉ số IQ, tiếng Anh và năng lực ngôn ngữ, đạt yêu cầu và vào làm. Anh thấy năng suất lao động của thế hệ 2 cao hơn hẳn. Các bạn này đến rất sớm, về rất muộn. Làm mọi thứ không từ việc gì, cái gì cũng cứ vun vút, nhoay nhoáy, ai cũng thích cũng mê. Và 100% đều đã đi làm thêm trong thời sinh viên, nên giỏi giang bản lĩnh, không phải “nhờ người thân trợ giúp” khi ra đời.

Dù vẫn hoàn thành công việc, nhưng nhóm “gửi gắm” không có tinh thần tự giác, có giám sát mới làm, sếp đi công tác thì nhóm này lập tức đi trễ, về sớm, thậm chí “tranh thủ” lý do hỏng xe, kẹt đường, nhức đầu…để trốn ở nhà, hoặc ngồi ở văn phòng chứ chat chit facebook là chủ yếu, dù ngoài lương thì công ty có thưởng trên thành tích làm việc. Nhóm này do gia đình bao bọc từ nhỏ, vô làm lương bao nhiêu cũng được, có thưởng thì tốt không thưởng chẳng sao, ai kêu làm mới làm không thì ngồi đó. Kêu ghi “to-do list”, họ sẽ rặn mấy tiếng mới có được vài dòng kiểu “gọi điện thoại cho vài người, email cho vài người rồi hết”.

Thói quen cha mẹ làm mọi thứ nên tay chân, não bộ đều không động đậy, laptop cũng không không biết phải lau chùi trước khi vô làm. Anh nói, đây là lần cuối cùng anh nhận đám này vô, mặc kệ bà con ai nói gì thì nói, mình không có nghĩa vụ làm từ thiện với đám bất tài này nữa. Nhìn tụi nó uể oải lừ đừ ngáp miết chỉ muốn phóng phi tiêu vô mặt. Khi phỏng vấn, thấy đứa nào không biết làm việc nhà từ nhỏ thì trường chuyên lớp chọn, thi ĐH 30 điểm đi nữa cũng tuyệt đối không nhận. Vì cha mẹ giành làm hết việc nhà thì sẽ tiếp tục ban bố tình thương, tháng nào cũng gửi tiền chu cấp, làm mất động lực sống hay đam mê của tụi nó. Đi làm cho có gọi là, có chỗ “sáng vác ô đi tối vác về”, công ty không phát triển được với nhân viên kiểu vầy. Nhà cửa xe cộ cha mẹ để lại hoặc mua cho, ngành học cha mẹ chọn, cuộc đời cứ như tầm gửi tầm leo, toàn người khác quyết định hộ. Mà có những ông cha bà mẹ ông anh kỳ cục, cứ can thiệp vào cuộc đời con em mình như thời chiếm hữu nô lệ. “Mày cứ ngồi vào bàn học cho tao, tới giờ ăn tao kêu xuống. Mày học toán lý hóa thi Bách Khoa cho tao. Thi Y dược cho tao. Thi Kinh Tế cho tao. Mày chỉ đi học cho tao, tao nuôi, không cần đi làm thêm”. Cứ toàn “cho tao”, sự ích kỷ dưới tên gọi “tình thương” đã làm mất khả năng ra quyết định/tồn tại của một cá thể sống khác, biến những đứa trẻ bình thường thành tàn tật cả tay chân lẫn trí óc vì cái gì cũng giành làm, giành nghĩ hộ.

Công ty anh tổ chức học tiếng Anh, training, chơi thể dục, thể thao…nhưng chỉ có nhóm thế hệ mới là tham gia, nhóm cũ thì “ép tôi học tiếng Anh đi, tôi sẽ học cho. Ép tôi đi tập thể thao đi, tôi sẽ tập cho. Không thì thôi, đừng hòng đây có mặt nhé”. Họ nói, ngày xưa đi học vì bị ép, “tại ổng, tại bả” bắt học. Đến trường vì bị điểm danh, bị thầy cô bắt học chứ không phải vì ham kiến thức. Mục đích là có cái bằng. Đọc sách chỉ vì có đề thi trong đó, chứ sách không liên quan đến thi cử thì đọc chi? Nên đi làm, sếp ép thì làm không thì thôi. Tính tự giác hoàn toàn không có. Làm sếp ở công ty có thể loại này mệt lắm, hao hơi tổn tiếng, la hét rầm trời tụi nó mới làm.

Lên chức, nâng lương họ cũng ham nhưng không được thì cũng chả sao. Cho nghỉ việc thì họ cũng chả buồn phiền, lại quay về với cha mẹ, “qua nửa đời phiêu bạt, em lại về úp mặt vào ô tô”. Ông cha bà mẹ lại điện thoại khắp các người quen, dáo dác chạy đi xin xỏ người khác, lạy ông đi qua lạy bà đi lại, xin bố thí cho con tôi 1 công việc, tôi già như thế này vẫn phải đi xin việc cho con cho cháu, có khổ thân già tôi không? Nói xong thì òa khóc. Thì trách ai bây giờ?

Mai An Tiêm từng nói 1 câu vô cùng hay là “của biếu là của lo, của cho là của nợ”. Cái gì người khác cho mình sẽ mãi mãi là “của nợ”. Nên TỰ MÌNH làm hết mọi việc, 18 tuổi trở lên mình phải quyết định cuộc đời mình. Gương Mai An Tiêm còn đó. Bị đày ra hoang đảo vẫn sống tốt, sống giàu có huống hồ mình vẫn ở trong thành phố, trong đất liền.

2. Giải pháp căn cơ để giải quyết thất nghiệp của một xã hội

Tony đi dạy cho một lớp CEO khởi nghiệp, điểm chung là đều dưới 30 tuổi và có tính TỰ LẬP từ nhỏ. Như vậy, GỐC của giải quyết vấn đề thất nghiệp/khởi nghiệp chính là tạo sự TỰ LẬP cho các bạn trẻ.

Tony cũng để ý, 100% các bạn tự biết giặt giũ nấu ăn, tự biết lau nhà lau cửa, tự biết sửa xe đạp xe máy và đồ điện trong nhà, thêu thùa may vá, biết làm thêm trong thời gian đi học…dù học chuyên ngành hẹp cách mấy, vẫn tự xin được việc, hoặc tự mở cái gì đó khởi nghiệp. Học dù ở cao đẳng sư phạm miền núi nào đó, dạy giỏi thì các trường dân lập ở Tp HCM vẫn nhận vô làm. Tony có cô bạn tốt nghiệp ngành quản lý thư viện ĐH văn hóa, cô nói lớp cô phần lớn thất nghiệp, riêng những người đi làm thêm trong thời sinh viên thì đều có việc làm, quản lý nhà sách, làm công ty xuất bản, hoặc mở riêng cái gì đó làm mà không cần đúng chuyên ngành. Có bạn học chuyên ngành còn hẹp hơn, ví dụ bảo tàng học, nhưng trong thời gian đi học rèn giũa Anh Văn, làm các đề tài nghiên cứu khoa học, tham gia các câu lạc bộ đoàn thể này nọ, tham dự các cuộc thi…thì họ vẫn có thể được giữ lại trường, hoặc xin học bổng đi nghiên cứu tiếp, hoặc sẽ có chỗ nhận vô làm, dù ngành khác. Bạn nào cầm bằng giỏi mà không có việc thì chỉ có cái bằng là giỏi, còn người là DỞ, kém cỏi, học vì điểm số chứ không thực lực. Thực lực là phải kiếm được việc, được tiền, dù học piano hay đàn tranh, học vẽ hay học múa, học bất cứ ngành gì….

1. Với các bạn trẻ đã tốt nghiệp mà đang thất nghiệp: Mình phải gạt phăng mọi sự chu cấp của gia đình. Bất tài mới lấy tiền của cha mẹ, mới nhờ cha mẹ bà con quen biết xin việc cho mình. Mình từ chối hết, tự mình kiếm ăn. Lao động chân tay cũng được, có sao, miễn là có tiền. Trí óc mình có, từ từ sẽ đi lên.
2. Học sinh vừa tốt nghiệp trung học: Nếu mình thích học ngành gì, mình kiên quyết bảo vệ và chọn. Nhóm tự lập từ nhỏ đều biết mình thích cái gì, làm tốt cái gì. Còn không biết thích cái gì thì ĐÓ LÀ NHÓM NGÁO NGƠ, học chục cái bằng cũng thất nghiệp. Mình PHẢI vay mượn để học tập từ cha mẹ người khác …chứ không nhận “viện trợ không hoàn lại” nữa. Muốn người khác có lòng tin để đầu tư cho mình, thì mình phải tự tin mình trước. Người tự lập thì sẽ tự tin, tự chủ, tự trọng.

Phải xây dựng ý thức tự trọng đầu tiên của mình, bằng cách “say NO” với tiền của người khác. Tuyệt đối KHÔNG là KHÔNG. Tiền cha tiền mẹ là từ sự lao động của họ, không phải của mình. Chưa có tỷ phú nào đi lên từ việc trúng số. Chúng ta chưa ai ở nhà do ông tổ ông tiên để lại. Lịch sử hàng ngàn năm tây tàu gì cũng vậy, những dinh thự vĩ đại ngày xưa bây giờ đều là viện bảo tàng, dù “đại gia” thời đó đều hồi môn để dành cho con cháu, từ lâu đài Windsor bên Anh, dinh Hòa Thân ở Trung Quốc đến cung điện mùa hè ở Nga… Cứ đời này đời khác, tự dưng con cháu không giữ được nữa. Mình cứ mua cho nó 1 miếng đất, 1 cái nhà, một đống vàng…thì nó sẽ bán vàng để ăn, hết rồi cắt đất bán lần lần, rồi tới bán nhà, rồi rơi vào nghèo khổ rách rưới. Nhưng thế hệ sau đó nữa, thì lại bật dậy được vì ĐƯỢC sống trong nghèo khó.

Cho nên nghèo khó là một cơ hội tuyệt vời. Giàu có là một thách thức để một đứa trẻ thành công.

Phải tận dụng cơ hội khó khăn của mình, và vượt sướng, buông bỏ hết những thảm nhung để lăn lê trong cát bụi, để mình có tương lai. Nếu mình lỡ sinh ra trong nhà giàu rồi, gạt hết, tự mình xoay sở, tự mình sinh sống. Ở Tp HCM thì xin cha mẹ đi học ở tỉnh khác, thành phố khác, trừ trường chỉ có ở Tp mới có thì đành chịu, chứ học nông nghiệp hãy về Cần Thơ, học Vật Lý Sinh Học hay Toán thì lên Đà Lạt, học thủy sản ra Nha Trang, học hàng hải ra Hải Phòng, học âm nhạc ra Huế…Thoát ly ra khỏi vỏ bọc của gia đình, để được tự sống. Phải có những buổi sáng thức dậy suy nghĩ hôm nay phải làm sao để có cơm ăn khi cái ví không còn 1 xu, tối nay phải ngủ ở đâu khi tiền nhà chưa đóng, phải xin đi làm thêm ở đâu để có cái đi chơi, để dành…Chính suy nghĩ như vậy sẽ giúp vỏ não mình hằn lên những nếp gấp của sự trưởng thành, của sự tự tin. Chưa có ai nằm ra đường chết đói cả, bạn nên nhớ điều đó. Khi cùng đường, người ta tự nghĩ phải đi ăn cơm từ thiện, vô chùa ăn, ghé bạn mượn tiền, hay xyz…nào đó để tồn tại.

3. Cha mẹ của mọi đứa trẻ phải thương chúng nó bằng phương pháp giáo dục khác. Đến tuổi biết ăn là tự xúc cơm, tự giặt giũ lau nhà, tự học, tự chơi. Ép chúng nó buổi sáng phải thức dậy sớm, lau nhà lau cửa sạch sẽ, dọn dẹp mùng mền chiếu gối, nấu nước nấu mì cho chính nó ăn, không nhịn đói kệ mày. Cuối tuần bắt nó phải quét váng nhện, lau chùi tivi tủ lạnh, chăm sóc cây cảnh thú nuôi, quét sơn, sửa nhà, tham gia các hoạt động ngoài xã hội, tuyệt đối không cho nó ôm laptop hay ipad iphone khi chưa làm xong việc nhà. Nếu trường có tổ chức đi xe buýt đưa đón thì cho chúng nó tự đi với bạn bè, không nên đưa đón, kẹt đường kẹt sá trước cổng trường. Không xin xỏ việc làm cho chúng nó. Không ép chúng nó học ngành mình yêu thích, mình thích thì mình học đi.
4. Cha mẹ LỠ GIÀU CÓ thì hãy cho con cháu mình một môi trường giáo dục tiên tiến đến năm 18 tuổi và hết. Học vì đam mê chứ không phải vì bằng cấp, học nghề cũng được chứ không nhất thiết học chữ. Không ép chúng nó học thêm nếu chúng không thích học, chỉ có những đứa ham mê chữ nghĩa mới cho chúng nó vay tiền học đại học, bắt ra trường trả lại. Tiền tích cóp một đời, hai vợ chồng già xài cho sướng cuộc đời đi. Đi du lịch chỗ này chỗ kia, hoặc đem đi từ thiện để tạo phúc/may mắn cho con cho cháu. Tương lai của tụi nó hãy để tụi nó quyết định, đừng có đu theo hỏi miết. Nó mà về úp mặt vào ô tô, dựa dẫm là mình quánh, mình đuổi đi.

Cứ “cho” riết thì một cục cưng biến thành một cục nợ cho gia đình, một cục…tác của xã hội.

“Qua nửa đời phiêu bạt, em lại về úp mặt vào ô tô. Ơi con ô tô, con ô tô…”

________________________________________

Nguồn: https://www.facebook.com/TonyBuoiSang/posts/978583485527844:0

April 9, 2015
Khai bút đầu năm

Cũng như mọi năm, việc đầu tiên trong năm mới là vào phủi bụi cái blog.
Thời giấy mực thì mới có chuyện khai bút. Thời blog thì khai phím. Nhưng cái entry này gõ trên điện thoại, cũng chẳng có phím để mà khai.
Thôi khai gì cũng được, miễn là xông blog năm mới cái đã.
Đầu năm đã lảm nhảm, hy vọng cả năm khá hơn.

February 19, 2015